ትግርኛ 49 – 77

1ይ ሳሙኤል 8-10

እስራኤል ክሳብ ዘመነ ሳሙኤል ንጉስ ኣይነበሮምን። ብመራሕትን ብዳያኑን ይመሓደሩ ነበሩ። ሓደ መዓልቲ እቶም ህዝቢ ንሳሙኤል “ከም ካልኦት ሃገራት ናይ ባዕልና ንጉስ ንደሊ ኣለና” በሉ። እግዚኣብሔርን ሳሙኤልን ግን በዚ ልመና ኣይተሓጎሱን። ምኽንያቱ ኣምላኽ ጥራይ እዩ ንጉሶም ክኸውን ዝደሊ ነይሩ። ብሰንኪ እዚ ድማ ሳሙኤል “እቲ ዝነገሰ ንጉስ ብሓይሊ ክጭቁነኩም እዩ” ኢሉ ኣጠንቀቖም።

እስራኤላውያን ኣዝዮም ስለ ዝደለይዎ ግና፡ ኣምላኽ ሳኦል ዝበሃል ንጉስ ሃቦም። ሳሙኤል ንሳኦል ዘይቲ ቀቢኡ ባረኾ። ነቶም ህዝቢ ድማ “ሳኦል ንጉስኩም እዩ። ትእዛዙ ሓልዉ! ሕጂ ውን ልዕሊ ኩሉ ንኣምላኽ ምእዛዝ የድልየኩምዩ” በሎም።

ሳሙኤል ንሳኦል ዘይቲ ቀቢኡ ክባርኾ ከሎ

1ይ ሳሙኤል 15

ሳኦል ንእተወሰነ እዋን ዕዉት ንጉስ እዩ ነይሩ። ነገር ግና ንሱ ንእግዚኣብሄር ኣይተኣዘዞን ነበረ። ሓደ መዓልቲ ሳኦል ዓቢ ውግእ ምስ ተዋገኤ፡ ሳሙኤል ናብኡ መጸ። ንሳኦል ድማ ንእግዚኣብሄር ፈጺሙ ከምዘይተኣዘዞ ነገሮ። ከምኡ ውን “ኣምላኽ ካብ ህያባት ንላዕሊ ተኣዛዝነት ይፈቱ” ኢሉዎ። ሳሙኤል ንሳኦል ተፈልዩ ክከይድ ምስ ደለየ፡ ሳኦል ደው ከብሎ ፈተነ። ጫፍ ክዳኑ ስለ ዝሓዘ ድማ፡ ክዳኑ ተቐደደ። ብኡብኡ ሳሙኤል “ከምቲ እዚ ክዳን እዚ ዝተቐደደ፡ ሎሚ መንግስቲ እስራኤል ካባኻ ተቐዲዱ። ንካልዕ ሰብ ክወሃቦ ተወሲኑ ኣሎ” በሎ።

እዚ ኩሉ ዝኮነ ሳኦል ንኣምላኽ ስለ ዘይተኣዘዘ እዩ።

ንጉስ ሳኦል ንሳሙኤል ደው ከብሎ ምስ ፈተነ ክዳውንቱ ክቅደድ ከሎ

1ይ ሳሙኤል 15-16

ዳዊት ብንእስነቱ ንፉዕ ጓሳ እዩ ነይሩ። ካብ ኣሕዋቱ እቲ ዝነኣሰ እኳ እንተ ነበረ: ኣባጊዕ ኣቦኡ ብተኣማንነት ይጓስየን ነበረ። ጽቡቕ ጠባይ እውን ነይርዎ። ስለዚ እግዚኣብሄር ንዳዊት ኣብ ክንዲ ሳኦል ቀጺሉ ንጉስ እስራኤል ክኸውን መረጾ። በዚ ምኽንያት እዚ ኣምላኽ ንዳዊት ኪቐብኦ ንነብዪ ሳሙኤል ለኣኾ። ነቢይ ተኣዚዙ ናብ እንዳ ዳዊት ገዛ ከደ። ዳዊት ግን ኣባጊዕ ይጓሲ ስለ ዝነበረ፡ ንኣቦኡ ክጽውዖ ነገሮ።

ዳዊት ምስ መጸ ሳሙኤል ዘይቲ ቀቢኡ ንጉስ ክኸውን ከም ዝተሓረየ ነገሮ። ሽዑ እግዚኣብሄር ንዳዊት ሓይሊ ሃቦ።

ዳዊት መጓሰኡ ብተኣማንነት ክጓሲ ከሎ

1ይ ሳሙኤል 17

ሓደ እዋን እስራኤላውያን ንጸላእቶም ክዋግኡ ኣብ ዓውደ ውግእ ተአኪቦም ነበሩ። ኣሕዋት ዳዊት ድማ ወተሃደራት ስለ ዝነበሩ ናብቲ ውግእ ከይዶም ነበሩ። ኣቦኦም ንዳዊት ንኣሕዋቱ መግቢ ከብጽሕ ለኣኾ። ዳዊት ኣብኦም ምስ በጽሐ፡ ጎልያድ ዝተባህለ ሰብኣይ ነቶም ህዝቢ ክጭድርን ከፈራርሖምን ሰምዐ። እቲ ዝዓበየን ዝሓየለን ጸላኢ እስራኤል እዩ ነይሩ። ኣብ ልዕሊ ህዝቢ እግዚኣብሄር ድማ ንብዙሕ መዓልትታት ይፍክር ነበረ።

ዳዊት ግን ንእሽቶ እኳ እንተነበረ ብዘይ ፍርሒ ብሓይሊ እግዚኣብሄር ንጎልያድ ክዋግኦ ከደ። ንጎልያድ ብወንጭፍ እምኒ ደርብዩ ብምሕራም ቀተሎ። በዚ ምኽንያት ድማ ኩሎም ጸላእቶም ሃደሙ። ወተሃደራት እስራኤል ድማ ስዒሮምዎም።

ዳዊት ነቲ ዓቢ ጎልያድ ብሓይሊ ኣምላኽ ክስዕሮ ከሎ

1ይ ሳሙኤል 26

ዳዊት ዕዉትን ጅግና ሰብ ስለ ዝነበረ፡ ህዝቢ እስራኤል ካብ ንጉስ ሳኦል ንላዕሊ የኽብርዎ ነበሩ። በዚ ምኽንያት ሳኦል “ዳዊት ኣብ ክንዳይ ንጉስ ክኸውን ድዩ?” ኢሉ ስለ ዝሓሰበ ፈሪሑ። ስለዚ ንዳዊት ብዙሕ ግዜ ክጎድኦን ክቐትሎን ይፍትን ነበረ። ይኹን እምበር፡ እግዚኣብሄር ንዳዊት ይሕልዎ ስለ ዝነበረ፡ ኣይተዓወተን። ዳዊት ግን ንሳኦል ኪቐትሎ ዝክእለሉ ብዙሕ ኣጋጣሚታት ረኺቡ ነይሩ። ይኹን እምበር እግዚኣብሄር ንዝሓረዮ ሰብ አይጎድእን ኢየ ኢሉ ክፉእ ነገር ኣይገበሮን። ኣብ ክንዳኡስ፡ ንሳኦል ብዙሕ ሰናይ ነገራት ገይሩ እዩ።

ዳዊት ንንጉስ ሳኦል ኣይጎድኦን እየ ምስ በለ

2ይ ሳሙኤል 5 + 1ይ ዜና መዋእል 22

ድሕሪ ገለ ዓመታት ሳኦልን ክልተ ደቁን ኣብ ውግእ ሞቱ። ሽዑ ዳዊት ኣብ ይሁዳ ኣብ እትብሃል ደቡባዊ ኽፋል እታ ሃገር፡ ደሓር ከኣ ኣብ ልዕሊ ብዘላ ሃገር እስራኤል ነገሰ።

ዳዊት እኳ እንተ ተጋገየ፡ ንእግዚኣብሄር ዘፍቅርን ዘኽብርን ንጉስ እዩ ነይሩ። ንክብሪ ርእሱ ብዙሕ ዝጭነቅ ሰብ ኣይነበረን። ንህዝቢ እስራኤል ጽቡቕ ዝሓስብ ንጉስ እዩ ነይሩ። ብዘይካዚ፡ ዳዊት ንእግዚኣብሄር ብዙሕ መዝሙራት ይጽሕፍን፡ በገና እውን ይጻወት ነበረ።

ስለ ዘፍቅሮ ድማ ገዛ ክሰርሓሉ ሓሰበ። ዳዊት ግን ብዙሕ ውግኣት ስለ ዝገጠመ ኣምላኽ ኣይፈቐዶን። ንሱ ግና “ሰሎሞን ወድኻ ቤት ክሰርሓለይ እዩ” በለ።

ከምቲ ኣምላኽ ዝወሰኖ፡ ዳዊት ንጉስ ክከውን ከሎ

2ይ ሳሙኤል 11-12

ሓደ መዓልቲ ንጉስ ዳዊት ኣብ ናሕሲ ቤቱ ከሎ ባትሴባ እትበሃል ሰበይቲ ክትሕጸብ ረኣያሞ ተጋገየ። ንሳ ግን ሰብኣይ ነበራ። ይኹን እምበር ዳዊት ንሰብኣያ አቅተሎ። ንባትሴባ ድማ ሰበይቱ ክትከውን ወሰዳ።

ዳዊት እቲ ዝገበሮ ኣዝዩ ጌጋ ምዃኑ ቀልጢፉ ምስ ተረድአ ብኡብኡ ድማ ንእግዚኣብሄር ይቕሬታ ​​ለመኖ። ምኽንያቱ እግዚኣብሄር ጻድቅን መሓርን ስለ ዝኾነ፡ ንዳዊት ዋላ እኳ እንተቐጽዖ ምሕረት ገይሩሉ። ስለዚ ዳዊት ብዙሕ ዓመታት ብህይወት ጸንሐ።

ዳዊት ንሰበይቲ ጎረቤቱ ክርኢ ከሎ

1ይ ነገ 1-8 (2ይ ዜና መዋእል 1)

ንጉስ ዳዊት ምስ ሞተ፡ ወዱ ሰሎሞን ኣብ ክንድኡ ነገሰ። ሓደ ለይቲ እግዚኣብሄር ንሰሎሞን ብሕልሙ “እንታይ ክህበካ ትደሊ ኣለኻ” ኢሉ ሓተቶ። ሰሎሞን ድማ “ህዝብኻ ብጽቡቕ ምእንቲ ክመርሖ ጥበብን ምስትውዓልን ሃበኒ” ኢሉ ለመኖ። ሰሎሞን ንርእሱ ሃብትን፡ ክብርን ሰላማዊ ናብራን ስለዘይለመነ፡ እግዚኣብሄር ካብ ኩሎም ካልኦት ሰባት ኣዝዩ ዝዓቢ ጥበብ ሃቦ። ዘይሓተቶ ሃብትን ክብርን እውን ወሲኹሉ። ሰሎሞን ነቲ ዝተዋህቦ ጥበብ ተጠቒሙ ንህዝቢ እስራኤል ብሰላም መንገዲ የመሓድርን ይፈርድን ነበረ።

ሰሎሞን እውን ናይ መጀመርታ ቤተ መቕደስ ንእግዚኣብሄር ሃነጸ። እታ ገዛ ድማ ዓባይን ኣዝያ ጽብቕትን ኮይና ተረኺባ። ንብዙሕ ዓመታት ብዘሎ ህዝቢ እስራኤል ናብታ ቤት እቲኣ ንኣምላኽ ክሰግዱ ይኸዱ ነበሩ።

ንጉስ ሰሎሞን ቀዳመይቲ ቤተ መቕደስ ሰሪሑ ክጽልይ ከሎ

1ይ ነገስት 17

ድሕሪ ብዙሕ ዓመታት ህዝቢ እስራኤል እንደገና ንኻልኦት ኣማልኽቲ ኣምለኹ። ኣብቲ ግዜ እቲ ኤልያስ ዝበሃል ናይ እግዚኣብሄር ሰብ ነበረ። እግዚኣብሄር ንኤልያስ ናብ ንጉስ ኣከኣብ ከይዱ፡- “ንዓይ ምምላኽ ገዲፍኩም ንኻልኦት ኣማልኽቲ ስለዘምለኩም፡ ንዝመጽእ ዓመታት ኣብ እስራኤል ዝናብ ኣይክዘንብን እዩ” ኢሉ ክነግሮ ድማ ለኣኾ። ብርግጽ ከምቲ እግዚኣብሄር ዝበሎ ዝናብ ውን ደው ኢሉ።

ብድሕሪ እዚ እግዚኣብሄር ንኤልያስ “ካብታ ከተማ ርሒቅካ ኣብ ጥቓ ንእሽቶ ሩባ ተሓባእ! ነቶም ኳዃት እትበልዖ መግቢ ከምጽኡልካ ክእዝዞም እየ” በሎ። ኤልያስ ድማ ናብቲ እግዚኣብሄር ዝበሎ ቦታ ከደ። ኣብኡ ድማ ኳዃት መዓልታዊ መግቢ የምጽኣሉ ነበራ። ጸኒሑ ድማ ብኻልእ ተኣምር፡ ንግዜ ጥምየት ብምሉኡ ዝኣክል መግቢ ረኸበ።

እቲ እኩይ ንጉስ ንኤልያስ ተቖጢዑ ኣብ ኩሉ ሃገር ደለዮ፡ ንሱ ግን ክረኽቦ ኣይከኣለን።

እቶም ኳዃት ንኤልያስ መግቢ ምስ ኣምጽኡሉ

1ይ ነገስት 18

ዝናብ ምስ ኣቋረጸ ኣብ ሳልሳይ ዓመት እግዚኣብሄር ንኤልያስ እንደገና ናብ ንጉስ ሰደዶ። ከይዱ ንንጉስ ምስ ነብያት ካልኦት ኣማልኽቲ ኣብ እምባ ክራኸብ ነገሮ። ስለዚ ኩሎም ኣብቲ እምባ ተኣከቡ።

ሽዑ ኤልያስ ነቶም ነብያት ንኣማልኽቶም ህያብ ኬዳልዉ፡ ንሱ እውን ንእግዚኣብሄር ከምዘዳሉ ነገሮም። ኤልያስ ነቶም ህዝቢ “እቲ ኣብ ልዕሊ ህያብ ሓዊ ዝልእኽ ንሱ ናይ ሓቂ ኣምላኽ ምዃኑ በዚ ይፍለጥ!” በሎም። ስለዚ ኤልያስ ንእግዚኣብሄር፡ ንሳቶም ድማ ንአማልኽቶም ህያብ ኣዳለወ። ፈለማ፡ እቶም ነብያት ምሉእ መዓልቲ ናብ ኣማልኽቶም ጸለዩ። ሓዊ ግን ኣይመጸን። ኣብ መወዳእታ ኤልያስ ኣብ ልዕሊ እቲ ህያብ ማይ ኣፍሰሰ። ብድሕሪ እዚ ናብ እግዚኣብሄር ምስ ጸለየ ብኡንብኡ ሓዊ ወረደ። ነቲ ህያብን ነቲ ህያብ እተቐመጠሉ ዕንጨይትን፡ ንዅሉ ኣእማንን ማይን ኣቃጸሎ። እቶም ህዝቢ ነዚ ምስ ረኣዩ “እግዚኣብሄር ጥራይ ኢዩ ሓቀኛ ኣምላኽ” እናበሉ ናብ እግዚኣብሄር ሰገዱ።

ብድሕሪኡ ድማ መሊሱ ዝናብ አብ እስራኤል ዘነበ።

እግዚኣብሄር ነቶም ህዝቢ ተመሊሶም ከምልክዎ ሓዊ ክሰድድ ከሎ

2ይ ነገስት 2

እግዚኣብሄር ንኤልሳእ ድሕሪ ኤልያስ ነብዪ ክኸውን መሪጽዎ። ኤልሳእ ምስ ኤልያስ ከደ። ተሓጋጋዚኡን ናቱ ተማሃራይን ኮይኑ። ድሕሪ ገለ ዓመታት ኤልያስ ካብዛ ዓለም ዝፍለየሉ መዓልቲ በጽሐ። ኣብቲ ግዜ እቲ ብሓባር እናተጓዕዙ ከለዉ ሓደ ዘደንቕ ነገር ኣጋጠመ። ኣፍራስ ሓውን ሰረገላ ሓውን ድማ ኣብ መንጎኦም አትዩ ፈላልይዎም። ኤልሳእ እናጠመተ ከሎ፡ ኤልያስ ብንፋስ ኣብ ዓረብያ ኮይኑ ናብ ሰማይ ተወስደ። ብድሕሪ እዚ ኤልሳእ ኣብ ክንዲ ኤልያስ ነብዪ ኰነ። ብሓይሊ ኣምላኽ ድማ ንህዝቢ ብዙሕ ተኣምራት ክገብረሎም ጀመረ።

ኤልያስ ናብ ሰማይ ክውሰድ ከሎ

2ይ ነገስት 5

ንእማን ወተሃደራዊ መራሒ ናይ ሓደ ጸላኢ እስራኤል ዝነበረ ሃገር እዩ ነይሩ። እዚ ሰብኣይ ግን ከቢድ ሕማም ቆርበት ነይርዎ። ብዛዕባ ነብዪ ኤልሳእ ምስ ሰምዐ፡ ንኽፍውስ ናብ ምድሪ እስራኤል መጸ። ኤልሳእ ፈውሲ ክደሊ ከም ዝመጸ ምስ ሰምዐ፡ ናብ ቤቱ ጸውዖ። ንእማን ኣብ ጥቓ ቤቱ ምስ በጽሐ፡ ኤልሳእ ልኡኹ ሰዲዱ፡- “ኪድ ኣብ ሩባ ዮርዳኖስ ሸውዓተ ግዜ ተሓጸብ! ሽዑ ክትፍወሱ ኢኻ” በሎ።

ንእማን ድማ ከምቲ ኤልሳእ ዝበሎ አብ ሩባ ተሓጺቡ ሓወየ። ብድሕሪ እዚ ንኤልሳእ ብዙሕ ክቡር ህያባት ክህቦ ተመሊሱ መጸ። ይኹን እምበር፡ ኤልሳእ ነቲ ህያብ ኣይተቐበሎን። እቲ ሰራሕተኛ ግን ኣዝዩ ስሱዕ ስለ ዝነበረ ደድሕሪ ንእማን ጎይዩ ነቲ ህያብ ብሕቡእ ተቐበሎ። በዚ ምኽንያት እዚ፡ ንእማን ሒዝዎ ብዝነበረ ሕማም ቈርበት ተታሃዘ።

ንእማን ምስ ሓወየ ናብ ሃገሩ ተመሊሱ ንኣምላኽ እስራኤል ዝኾነ እግዚኣብሄር ጥራይ ኣምለኸ።

ንእማን ንኤልሳእ ክፍውሶ ክሓቶ ከሎ

2ይ ነገ 6፡8-23

ሓደ እዋን ጸላእቲ እስራኤል ንነቢይ ኤልሳእን እስራኤልን ክዋግዕዎም መጹ። ንሶም ድማ ኣብኡ ምስ በጽሑ፡ ኤልሳእ ክዕውሩ ናብ እግዚኣብሄር ጸለየ። ኡንብኡ ኩሎም ምርዓይ ስኢኖም። ስለዚ ኤልሳእ ብቐሊሉ ናብ ሓንቲ ከተማ መሪሑ ወሰዶም። ኣብኡ ድማ ከም ብሓድሽ ክርእዩ ምስ ጸለየሎም ኣዒንቶም ተኸፍታ። ንጉስ እስራኤል ነዚ ምስ ረኣየ “ክቀትሎምዶ?” ኢሉ ንኤልሳእ ሓተተ። ኤልሳእ ግን “ኣይትቅተሎም፡ ምግቢ ዓብሊዕና ብሰላም ይኺዱ ንሕደጎም!” ኢሉ መለሰሉ። ስለዚ ወተሃደራት ጸላኢ ጽቡቕ መግቢ በሊዖም ብሰላም ናብ ዓዶም ተመልሱ። ድሕሪ ደጊም እዞም ጸላእቲ እስራኤል ክዋግኡ ተመሊሶም ኣይመጹን።

ኤልሳእ ነቶም ዕዉራት ጸላእቱ ናብታ ከተማ ክወስዶም ኮሎ

2ይ ነገ 6፡24-7፡20

ሓደ እዋን ገለ ጸላእቲ እስራኤል ናብ ሰማርያ መጺኦም ነታ ከተማ ንነዊሕ እዋን ከበብዋ። እዚ እዋን እዚ ነቶም ኣብታ ከተማ ዝቕመጡ ዝነበሩ ሰባት ኣዝዩ ከቢድ ናይ መከራ እዋን እዩ ነይሩ። ብሰንኪ እዚ ኲናት እዚ፡ ብሰንኪ ሕጽረት መግቢ፡ ኣዝዮም ጠምዮም ነበሩ።

አብ መወዳእታ ኣርባዕተ ሕማም ቆርበት ዘለዎም ሰባት ግን ናብቲ ጸላእቶም ዘለውዎ ቦታ ምግቢ ደልዮም ከዱ። እቶም ሰባት ኣብኡ ምስ በጽሐ ጸላእቶም ዝገደፍዎ ብዙሕ መግብን ዝተፈላለየ ጠቓሚ ነገራትን ረኸቡ። ምኽንያቱ እግዚኣብሄር ናይ ብዙሓት ኣፍራስን ወተሃደራትን ድምጺ ኣስሚኡ ንጸላእቶም ኣሸቢርዎም ሶጊግዎም ስለ ዝነበረ ኢዩ። በታ ለይቲ እቲኣ እቶም ኣርባዕተ ሰባት ነዚ ብስራት እዚ ንህዝቢ ንኺነግሩ ናብታ ኸተማ ተመልሱ። እቲ ዜና ምስ ተረጋገጸ ድማ፡ እቶም ህዝቢ ካብታ ከተማ ወጺኦም መግብን ካልእ ብዙሕ ነገራትን ወሲዶም።

እግዚኣብሄር ንጸላእቶም ብምውቃዕን ብምስጓግን ካብ ዝነበርዎ መከራ ኣድሒንዎም።

እቶም ኣርባዕተ ሰባት ጸላእቶም ዝገደፍዎ ነገራት ምስ ረኸቡ

እዮብ 1

እዮብ ንኣምላኽ ዘፍቅር ሕያዋይን ሃብታምን ሰብ እዩ ነይሩ። ኣምላኽ ብእኡ ኣዝዩ ተሓጐሰ። እዮብ እውን ንዅሉ ሰብ ዘኽብር ምስ ሰባት ዝረዳዳእ ሰብ እዩ ነይሩ። ሸውዓተ ኣወዳትን ሰለስተ ኣዋልድን፡ ኮምኡውን አዝዩ ብዙሕ እንስሳታትን ነበሮ። ኣምላኽ ንሰይጣን ንእዮብ ንእተወሰነ እዋን ኪፍትኖ ፈቐደሉ። ስለዚ ሓደ መዓልቲ ሰይጣን ክፍትኖ መጸ። ብኡብኡ ድማ ካብ እዮብ ዝነበሮ ዅሉ ኣጥፍኦ።

ኣብዛ መዓልቲ እዚኣ ሰባት መጺኦም ተራ ብተራ ሕማቕ ዜና ይነግርዎ ነበሩ። እዮብ ብሰንኪ እቲ ዘጋጥሞ ዝነበረ ኩሉ መከራ ኣዝዩ ሓዘነ። ይኹን እምበር “ኣምላኽ ኢዩ ኵሉ ነገር ዝሃበኒ። መሊሱ ዝወሰዶ እውን ንሱ ኢዩ። ስለዚ ሕጂውን ክብሪ ንኣምላኽ ይኹን!” በለ።

እቶም ልኡኻት በብተራ ንእዮብ ብዛዕባ መከራኡ ክነግርዎን እዮብ ድማ ክበኪ ከሎ

እዮብ 2-42

ብድሕሪ እዚ፡ እዮብ ብሕማም ኣዝዩ ተሳቐየ። ሰበይቱ ነዚ መከራ ምስ ረኣየት “ንእግዚኣብሄር ኽሓዶ እሞ ሞት!” ኢላቶ። እዮብ ግን “ኣይኽሕድን እየ፡ ካብ ኣምላኽ ብዙሕ ሰናይ ነገር ተቐቢልና ኢና። ሕማቕ ነገር ምስ ዘጋጥም ክንቅበሎ እምበር፡ ክንገድፎ የብልናን” ኢሉ መለሰላ። እዮብ ጠንቂ መከራኡ እኳ እንተ ዘይተረድኦ፡ ሕማቕ ነገራት ብምዝራብ ንእግዚኣብሄር ኣየጎሓዮን።

ድሕሪ ነዊሕ እዋን፡ እቲ እዮብ ዘሕለፎ ከቢድ መከራ ኣብቂዑ። ኣምላኽ ንሰይጣን ከም ብሓድሽ ኪጐድኦ ኣይፈቐደሉን። ጥዕንኡ ድማ ተመሊሱ ኣዝዩ ጽቡቕ ኰነ። ኣምላኽ ከም ብሓድሽ ሸውዓተ ኣወዳትን ሰለስተ ኣዋልድን ሃቦ። ብተወሳኪ ካብ ቅድሚ ሕጂ ብዝበዝሕ እንስሳታት እውን ባረኾ።

እዮብ ምስ ሓመመ፡ ኣዕሩኽቱ መጺኦም ክሓትዎ ከለው

ዮናስ 1-2

ኣብ እስራኤል ዮናስ ዝበሃል ነብዪ ነበረ። ሓደ መዓልቲ እግዚኣብሄር “ናብ ነነዌ እትበሃል ከተማ ኬድካ ነቶም ኣብኣ ዝነብሩ ሰባት ክፉእ ተግባራቶም ከቋርጹ ንገሮም፡ እንተዘይኮይኑ ከም ዝቐጽዖም ንገሮም!” ኢሉ ለአኮ። ዮናስ ግና ናብ ነነዌ ክኸይድ ኣይደለየን። የግዳስ፡ ኣብ መርከብ ተሰቒሉ ናብ ካልእ ኣንፈት ተጓዕዘ። ኣምላኽ ድማ ዮናስ ስለ ዘይተኣዘዘ ብርቱዕ ንፋስ ሰደደ። እቶም ኣብታ መርከብ ዝነበሩ ሰባት ብሰንኩ ኣብ ጸገም ከም ዝወደቁ ተገንዘቡ። ንዮናስ መን ምዃኑ ምስ ሓተትዎ ድማ፡ ንሱ እውን “አነ ንእግዚኣብሄር ስለ ዘይተኣዘዝኩ እዚ ኮነ። ናብ ማይ እንተ ደርቢኹምኒ እቲ ብርቱዕ ንፋስ ደው ክብል እዩ” በሎም። ከምቲ ዮናስ ዝበሎም ምስ ገበሩ ድማ፡ እቲ ንፋስ ደው በለ። ኣምላኽ ንዮናስ ክውሕጦ ዓቢ ዓሳ ኣዘዘ። ዮናስ ግና ኣብ ከብዲ ዓሳ ውሽጢ ኮይኑ አብ መወዳእታ ክጽልን ክዝምርን ጀመረ።

ዮናስ ናብ ነነዌ ኣይከይድን ኢሉ ምስ ሃደመ

ዮናስ 3-4

ዮናስ ኣብ ከብዲ ዓሳ ከሎ ንእግዚኣብሄር ክእዘዝ ወሰነ። እግዚኣብሄር ድማ ይቕረ በለሉ። ስለዚ እቲ ዓሳ ንዮናስ ናብ ገምገም ባሕሪ ወሲዱ ተፍኦ። ብድሕሪ እዚ ዮናስ ከምቲ እግዚኣብሄር ዝደለዮ ናብ ነነዌ ከደ። ነቲ ኣምላኽ ነቶም ኣብኡ ዝነበሩ ሰባት ዝሃቦ መልእኽቲ ሰበኸ። ኣብ ስብከቱ ድማ ክፉእ ተግባራቶም ክገድፉ ኣጠንቂቑዎም፡ እንተዘይኮይኑ ግና ከምዝቕጽዑ ነገሮም። እቶም ህዝቢ ነቲ መልእኽቲ ምስ ሰምዑ፡ ንኣምላኽ ብምሉእ ልቦም ይቕረ ክብለሎም ለመኑ። ብኡብኡ ድማ ነቲ ክፉእ ተግባራቶም ኣቋረጹ። በዚ ምኽንያት እዚ እግዚኣብሄር ምሕረት ገበረሎም።

ኣምላኽ ንሰባት ምቕጻዕ ባህ ኣይብሎን እዩ። ሰባት ግን ኣብ ነንሕድሕዶምን ምስኡን ብሰላም ክነብሩ ይደሊ። ነዚ እዩ ድማ ነቢይ ዝለኣኸሎም።

ህዝቢ ነነዌ ነቲ ናይ ዮናስ መጠንቀቕታ ሰሚዖም ንኣምላኽ ይቕረ ክብለሎም ክልምኑ ከለው

አስቴር 1-5

ኣሓሽዌሮስ ዝተበሃለ ንጉስ ፋርስ ኣዝዩ ሓያል ሰብ እዩ ነይሩ። ካብ ህንዲ ክሳብ ኢትዮጵያ ኣብ ዘለው ሃገራት ኩሎም ነጊሱ። ሰበይቱ ንግስቲ ኣስቴር እትበሃል እስራኤላዊት እያ ነይራ።

ሃማን ዝተባህለ ሰብኣይ ርእሰ ምምሕዳር ናይቲ ንጉስ እዩ ነይሩ። ኣኮ ንንግስቲ ኣስቴር ስለ ዘይሰገደሉ፡ ሃማን ኣዝዩ ተቖጥዐት። በዚ ምኽንያት ድማ ንመላእ ህዝቢ እስራኤል ንምጥፋእ ካብ መንግስቲ ደብዳበ አጽሒፉ። እስራኤላውያን ነዚ ምስ ሰምዑ ሰንበዱ። ስለዚ ክፉእ ተግባራቶም ሓዲጎም ብጾምን ጸሎትን ናብ እግዚኣብሔር ኣእወዩ። ንግስቲ ኣስቴር እውን ቅድሚ ናብ ንጉስ ምኻዳ ንሰለስተ መዓልቲ ጾመትን ጸለየትን። እቶም ህዝቢ ድማ ንኣስቴር ጸለዩላ። ብድሕሪ እዚ ንህይወታ ሓደገኛ እኳ እንተነበረ፡ ብዘይ ፍቓድ ናብ ንጉስ ከደት። ምስ ረኣያ ኣይተቖጥዐን “ኣስቴር ንዒ! ኣይትፍርሒ! እንታይ ደሊኺ መጺእኪ?” ኢልዋ።

እቲ ንጉስ ንኣስቴር ብጽቡቕ ምስ ተቐበላ

አስቴር 6-10

ንግስቲ ኣስቴር ነቲ እኩይ አመሓዳሪ ሃማንን ንጉስን ብተኸታታሊ ንክልተ ግዜ ድራር ዓደምቶም። ብድሕሪ እዚ፡ ኣስቴር ነቲ ንጉስ እንታይ ኪገብረላ ከም እትደሊ ሓተተቶ። ንሳ ድማ “ህዝበይ ብሰንኪ ተንኮል ሃማን ክጠፍእ ተወሲንዎ እዩሞ፡ በጃኻ ኣድሕነና” ኢላ ለመነቶ። ንጉስ ድማ ልመናኣ ሰሚዑ ህዝቢ እስራኤል ከይጠፍእ ትእዛዝ ኣውጽአ። እቲ እኩይ መራሒ ሃማን ግን ብሞት ተቐጺዑ። ኣኮ ኣስቴር ኣብ ክንድኡ ኣመሓዳሪ ኰይኑ ተሸይሙ።

እዛ ካብ ጸላእቶም ዝድሃኑላ መዓልቲ ንእስራኤላውያን በዓል ኰነት።

ኣስቴርን ሃማንን ከም ኡውን ጉስን ብሓባር ድራር ክበልዑ ከለው

2ይ ዜና መዋእል 36፡14-21

እስራኤላውያን ሓጢኣት ምስ ገበሩ፡ ኣምላኽ ብተደጋጋሚ መጠንቀቕታ ይሰደሎም ነይሩ። ስለዚ ህይወቶም ንምምሕያሽ ብዙሕ ዕድላት ነበሮም። እግዚኣብሄር ነቲ ክፉእ ተግባራቶም ደው ከብሉ ብዙሕ ግዜ ነብያት ሰዲዱሎም ነይሩ። ሓጢኣቶም ስለ ዘይሓደጉ ግን፡ ኣብ መወዳእታ ንጉስ ባቢሎን ክስዕሮም ፈቐደ። ጸላእቶም ንከተማ እየሩሳሌምን ቤተ መቕደሶምን ኣዕነውዋ። ብዙሓት ካብ እስራኤላውያን ድማ ናብ ምድሪ ባቢሎን ተወስዱ።

ይኹን እምበር እግዚኣብሄር ብብዝሒ ምሕረቱ ንህዝቡ ምሉእ ብምሉእ ኣየጥፍኦምን። ሕጂውን ናብኡ ክምለሱ ይደሊ ነበረ። ይኹን እምበር እግዚኣብሔር ብነቢይ ኤርምያስ ኣቢሉ እቲ ህዝቢ ንሰብዓ ዓመት ኣብ ትሕቲ ጭቆና ጸላእቱ ከም ዝጸንሕ ነጊርዎም። ብድሕሪኡ ግን ናብ ሃገሮም ከም ዝምለሱ ቃል ኣተወሎም።

ባቢሎናውያን እየሩሳለምን ቤተ መቅድስን ከፍርሱ ከለው

ዳንኤል 1

ንጉስ ባቢሎን ንሰለስተ ዓመት ትምህርቲ ንኽመሃሩ ሕያዎት መንእሰያት መሪጹ። ተማሂሮም ምስ ወድኡ ኣብ ማእከሎም ካብ ዘለዉ ኣዝዮም ንፉዓት ተማሃሮ ኣማከርቱ ክገብሮም መደብ ነበሮ። እቲ ንጉስ ካብ ዝበላኦ እቲ ዝበለጸ መግብን መስተን ክቐረበሎም ኣዘዘ።

ካብቶም እተመርጹ እስራኤላውያን ዝኾኑ ዳንኤልን እቶም ሰለስተ ኣዕሩኽቱን ይርከብዎም። ንሳቶም ግና ብኣምላኽ ዝተኸልከለ መግቢ ኣይንበልዕን ኢና ኢሎም። ስለዚ ኣብ ክንዲ ምግቢ ንጉስ ጥረ ክበልዑን ማይ ጥራይ ክሰትዩን ስለ ዝወሰኑ ፍቓድ ሓተቱ። ድሕሪ ቁሩብ መዓልታት ኣካላቶም ካብ ናይቶም ካልኦት መንእሰያት ንላዕሊ ጽብቕ ኰነ። ብዘይካዚ፡ ኣምላኽ ልዕሊ ዅሉ ጥበብን ፍልጠትን ሂብዎም። ስለዚ እቲ ንጉስ ናይ ቀረባ ኣማኸርቱ ክኾኑ መሪጽዎም።

ዳንኤልን ሰለስተ ኣዕሩኽቱን ምግቢ ንጉስ ኣይበልዕን ክብሉ ከለው

ዳንኤል 2

ሓደ ለይቲ ንጉስ ባቢሎን ሕልሚ ሓለመ። ትርጉም ናይቲ ሕልሚ ስለዘይተረድኦ ኣዝዩ ተጨነቐ። ስለዚ ሕልሚ ክትርጉሙ ይኽእሉ እዮም ዝብሃሉ ሰባት ጸዊዑ “እቲ ዝረኣኹዎ ሕልምን ትርጉሙን ንገሩኒ! ክልቲኡ ክትነግረኒ እንተዘይኪኢልኩም ግን፡ ሞት ክፍረደኩም ኢዩ” በሎም። ይኹን እምበር፡ ሕልሚ እቲ ንጉስ ትርጉሙን ሰብ ክፈልጦ ኣይከኣለን።

ዳንኤልን ኣዕሩኽቱን ነዚ ምስ ሰምዑ፡ እግዚኣብሄር ነቲ ሕልሚ ክገልጸሎም ብጾምን ጸሎትን ለመኑ። እግዚኣብሄር ንዳንኤል ነቲ ሕልምን ትርጉሙን ነገሮ። ሕልሚ እቲ ንጉስ ብዛዕባ ዝመጹ መንግስታት ከምኾነ ገለጸሉ።

ዳንኤል ንንጉስ ብዛዕባ እቲ ዝረኣዮ ሕልሚ ክነገሮ ከሎ

ዳንኤል 3

ሓደ መዓልቲ፡ ንጉስ ባቢሎን ንእኡ ዝመስል ዓብዪ ሓወልቲ ብወርቂ ኣስረሐ። ንኹሎም ኣብታ መንግስቱ ዝነበሩ መራሕቲ ጸዊዑ ነቲ ምስሊ ክሰግዱ ኣዘዞም። ሰለስተ ኣዕሩኽ ዳንኤል ግና ነቲ ወርቃዊ ሓወልቲ ንምስጋድ ፍቃደኛ ኣይነበሩን። ምኽንያቱ ኣምልኾ ዝግብኦ እግዝኣብሄር ጥራይ ምዃኑ ስለ ዝፈልጡ ኢዩ።

እቲ ንጉስ ነዚ ምስ ሰምዐ ኣዝዩ ተቘጥዐ። በዚ ምኽንያት ድማ ናብ ዓቢ ሓዊ ከምዝድርበዩ ገበረ። ናይ እግዝኣብሄር መልኣኽ ስለ ዝመጸሎም ግና፡ እቲ ሓዊ ኣየቃጸሎምን። እቲ ንጉስ ነዚ ምስ ረኣየ ከአ፡ ብጣዕሚ ተደኒቁ “ኣርባዕተ ሰባት ብሓዊ ክመላለሱ ይርኢ ኣለኹ። ሓደ ካብኣቶም መልኣኽ ኣምላኽ ይመስል” በለ። ብኡብኡ ነቶም ሰለስተ ሰባት ካብቲ ሓዊ ክወጹ ጸውዖም። ሽዑ “ከም ኣምላኽ እስራኤል ዝበለ ዓቢ ኣምላኽ የልቦን” በለ። ድሕሪ ሕጂ ኩሎም ሰባት ናይ እስራኤል ኣምላኽ ጥራይ ከምልኩን፡ ንእግዛአብሄር ብፍጹም ከይጸርፉን ሕጊ አውጽዐ።

እግዚኣብሄር ነቶም ሰለስተ ሰባት ካብ ሓዊ ምስ ኣድሓኖም

ዳንኤል 6

ዳንኤል ብተኣማንነት ስለ ዘገልግል እቲ ንጉስ ይፈትዎ ነበረ። ካልኦት ሰበስልጣን መንግስቲ ግን ብዳንኤል ቀንኡ። ዳንኤል ወትሩ ዝጽሊ ሰብ ምዃኑ እውን ይፈልጡ ነበሩ። ስለዚ ናብ ንጉስ ከይዶም “ሓደ እኳ ንሰላሳ መዓልቲ ናብ ኣምላኹ ኣይጽሊ፡ እንተ ጸለየ ግና ናብ ጉድጓድ ኣናብስ ይደርበ” ዝብል ሕጊ ኣውጽኡ።

ዳንኤል ግን ከም ልማዱ መዓልታዊ ናብ እግዛአብሄር ምጽላይ ቀጸለ። እቶም ሰበስልጣን ዳንኤል ክጽሊ ከሎ ረኣይዎ። ሽዑ ብታህዋኽ ናብ ንጉስ ብምኻድ ዝረኣይዎ ነገርዎ።

ዳንኤል ናብ ኣምላኽ ክጽልይ ከሎ

ዳንኤል 6

ንጉስ፡ ዳንኤል ናብ ኣምላኽ ከም ዝጸለየ ምስ ሰምዐ፡ ይፈትዎ ስለዝነበረ፡ ኣዝዩ ሓዘነ። ነፍሱውን ተጨነቐት።
እቲ ሕጊ ዘይቅየር ስለዝኮነ፡ ንጉስ ክሕግዞ ኣይከኣለን።

ስለዚ ንዳንኤል ናብቲ ኣናብስ ዘለዎ ጕድጓድ ደርበይዎ። ኣብ መወዳእታ ንጉስ ንዳንኤል “እቲ ወትሩ እተምልኾ ኣምላኽካ የድሕንካ ኢሉ!” ናብ ገዝኡ ተመልሰ።

ንጽባሒቱ ንግሆ ንጉስ ብታህዋኽ ናብቲ ጉድጓድ ብምኻድ “ዳንኤል፡ ኣምላኽካ ኣድሒኑካ ድዩ?” ኢሉ ጨደረ። ዳንኤል ድማ “እወ፡ ኣምላኸይ መልኣኹ ልኢኹ ኣፍ ኣናብስ ዓጽዩ ኣድሒኑኒ” ኢሉ መለሰሉ። እቲ ንጉስ ድማ ኣዝዩ ተሓጐሰ። ብኡንብኡ እቲ ዝነበሮ ዓቢ ስልጣን ከምዝምለሰሉ ገበረ። እቲ ንጉስ ንዅሎም ህዝቢ ነቲ ሓያል ዝኾነ ኣምላኽ ዳንኤል፡ እግዚአብሄር ጥራይ ኬምልኹ ኣዘዞም።

እቲ መላኣኽ ንዳንኤል ካብ ኣናብስ ክሕልዎ ከሎ

መጽሓፍ ነህምያ + እዝራ

ካብቶም ብባቢሎን ተማሪኾም ዝተወስዱ እስራኤላውያን እቶም ቀዳሞት ናብ ዓዶም ተመልሱ። ነቲ ዝዓነወ ቤተ መቕደስ ድማ ዳግማይ ክሃንጽዎ ጀመሩ። ጸላእቶም ንኸይሃንጹ ስለ ዝዓገትዎም ግን ተስፋ ቆሪጾም ገዲፎምዎ ነበሩ። እግዚኣብሄር ብቃሉ ብነብያት ሃጌን ዘካርያስን ኣቢሉ ኢዩ ኣተባቢዕዎም። ሽዑ እቶም ህዝቢ ቀልጢፎም ነቲ ቤተ መቕደስ ሰሪሖም ወድኡ።

ድሕሪ ዝተወሰነ ዓመታት፡ ነህምያ ዝስሙ ሰብኣይ ናብ የሩሳሌም ከይዱ መካበብያ እታ ዝዓነወት ከተማ ዳግማይ ኪሃንጽ ወሰነ። እቶም ህዝቢ ምስ ነህምያ ክሰርሑ ተሰማምዑ። ነቲ ሕማቕ ተግባራቶም ድማ ኣቋረጽዎ። ድሕሪኡ ብሓባር ክሰርሑ ጀመሩ። ፍርቂ ካብቶም ሰብኡት ነቲ መካበብያ ክሃንጽዎ ከለዉ፡ እቶም ካልኦት ድማ ነታ ከተማ ይሕልዋ ነበሩ። እግዚኣብሄር ስለ ዝሓገዞም ድማ ኣብ ሓምሳን ክልተን መዓልቲ ኩሉ ናይ እምኒ መካበብያ ኣብ ዙርያ እታ ከተማ ሰሪሖም ወዲኦም። ህዝቢ ድማ በዚ ኣዝዩ ተሓጒሱ። ብመዝሙር ድማ ንኣምላኽ ኣመስገኑ።

ህዝቢ መካበብያ እታ ከተማ ካብ ጸላእቶም እናሓለዉ ክሰርሑ ከለዉ

ነህምያ 8-10 ከምኡውን እዝራ 8

ኣብ ካልእ እዋን እዝራ ዝስሙ ካህን ካብ ባቢሎን ናብ እየሩሳሌም ተመልሰ። ቃል እግዚኣብሄር ናይ ምምሃር ክእለት ድማ ​​ነበሮ። ንእስራኤላውያን ከመይ ጌሮም ንኣምላኽ ክነብሩ ከም ዘለዎም ምሂርዎም እዩ። እቶም ምስኡ ዝነበሩ ሰባት፡ ንትምህርቱ ብቐሊሉ ኺርድእዎ ይሕግዝዎም ነበሩ።

ሓደ ግዜ እቶም ህዝቢ ሕጊ ኣምላኽ ምስ ሰምዑ ተስፋ ስለ ዝቘረጹ፡ ድግስ ኪገብሩ ነገሮም። ኮምኡውን ንኣምላኽ ነቲ ቕድሚ ሕጂ ዝገበረሎም ኩሉ ሰናይ ነገራት እናዘከሩ ኣመስገኑ። ድሕሪ ቁሩብ ግዜ እቶም ህዝቢ ንኣምላኽ ከም ዝእዘዙ ቃል ኣተዉ።

በዚ ኸምዚ፡ ነህምያን እዝራን ነቶም ናብ እየሩሳሌም እተመልሱ ህዝቢ ብሓባር የገልግሉ ነበሩ።

እቲ ህዝቢ ቃል ኣምላኽ ክሰምኡ ከለው

ኢሳያስ 9 + 11 + 53 ወዘተ

ኣብ ምድሪ እስራኤል ኢሳይያስ ዝበሃል ሓደ ነብይ ነበረ። ኣምላኽ ብእኡ ኣቢሉ ንህዝቢ እስራኤል ብተደጋጋሚ የጠንቅቖምን የተባብዖምን ነበረ። እስራኤላውያን ግን ከም ኣዳምን ሄዋንን ንኣምላኽ ኣይተኣዘዙን። ኢሳያስ ኣብ መጻኢ ካብ ሓጢኣቶም ዘንጽሆም መድሓኒ ከም ዝመጽእ ነገሮም። ብዛዕባ ኢየሱስ እውን “እዚ መድሓኒ እዚ ክሕልወኩምን፡ ክፍውሰኩምን፡ ኮሙኡ ውን ንሰባት የዕሩኽ ኣምላኽ ክገብሮም እዩ” ክብል ትንቢት ተዛሪቡ።

ነዚ ትንቢት እዚ ኢየሱስ ቅድሚ ምውላዱ 700 ዓመት ኣቐዲሙ እዩ ገሊጹ ነይሩ።

700 ዓመታት በፊት

ኢሳያስ ኣብ መጻኢ ካብ ሓጢኣቶም ዘንጽሆም መድሓኒ ከም ዝመጽእ ኽነግሮም ከሎ